Ақмола облысының ресми интернет-ресурсы
Ақмола облысындағы экологиялық ахуал туралы

1-бөлім. Қоршаған ортаны ластау

2019 жылдың бірінші жартыжылдығында Ақмола облысындағы әуе бассейнінің жағдайы айтарлықтай өзгерген жоқ. Өңірдің әуе бассейнін ластаудың негізгі көздері өнеркәсіптік және жылу энергетикалық кәсіпорындар (атап айтқанда қысқы кезеңде – қазандықтар), сондай-ақ автокөлік болып табылады.

1-кесте

Ластаушы заттар шығарындыларының тұрақты көздерінің саны
Барлығы,бірлік оның ішінде:
ұйымдастырылған оның тазарту құрылыстарымен жабдықталған
52 095 29 676 22 519

Атмосфералық ауаның ластануы

2019 жылдың бірінші жартыжылдығында Ақмола облысы бойынша атмосфералық ауаға лимиттелген өнеркәсіптік шығарындылардың көлемі – 69,04 мың тоннаны құрады.

2018 жылы – 68,93 мың тонна;

2017 жылы – 79,44 мың тонна.

2019 жылдың 1 жартыжылдығындағы ластаушы заттар шығарындыларының нақты көлемі – 42,6 мың тоннаны құрады. 2018 жылдың 1-ші жартыжылдығы бойынша – 42,3 мың тонна.

2018 жылы – 42,3 мың тонна;

2017 жылы – 43,8 мың тонна.

1.1-кесте

ластану туралы ақпарат 2019 жылдың
1 жартыжылдығына
2019 жылдың
1 жартыжылдығына
Газды жағу нәтижесінде шығарындылар көлемі, мың тонна Ақмола облысында газды жағу нәтижесінде шығарындылардың көлемі, мың тонна көмірсутек шикізатын өндіру жүзеге асырылмайды
Тазартусыз атмосфералық ауаға өнеркәсіптік шығарындылардың көлемі, мың тонна 42,6 42,3
Оның ішінде авариялық шығарындылар көлемі, мың тонна 0 0

1.2-кесте

Республикалық маңызы бар облыс, қала стационарлық көздерден ластаушы заттар шығарындыларының жалпы көлемі, мың тонна рұқсат етілген көлем, тонна/жыл мемлекеттік бақылау кезінде анықталған нормативтен тыс шығарындылар тонна / жыл,
Ақмола облысы (2019
1-жарты жылдығы) есепті кезеңде
(1-ші жартыжылдық 2018) есепті кезеңде (2019
1-жарты жылдығы) есепті кезеңде
(1-ші жартыжылдық 2018) есепті кезеңде
42,6 42,3 69,04 68,93 0

1.3-кесте

Республикалық маңызы бар облыс, қала (2019 1-жарты жылдығы) есепті кезеңде (1-ші жартыжылдық 2018) есепті кезеңде )
Ақмола облысы стационарлық көздерден ластаушы заттардың шығарындылары, мың тонна жылжымалы көздерден ластаушы заттардың шығарындылары мың тонна стационарлық көздерден ластаушы заттардың шығарындылары, мың тонна жылжымалы көздерден ластаушы заттардың шығарындылары, мың тонна
42,6 63,4 42,3 64,8

Ақмола облысында ауа сапасын жақсарту

Ақмола облысында ЖЗ және ЭЕМ фактілері тіркелген жоқ. Жобалардың мемлекеттік экологиялық сараптамасын жүргізу шеңберінде шығарындылардың нормативтерін төмендету бойынша жұмыстар жүргізілуде. 2019 жылдың 1-ші тоқсанында шығарындылардың нормативтерінің төмендеуі жылына 1254,2 т құрады. 2018 жылы шығарындылардың нормативтерінің төмендеуі жылына 3442,836 т. құрады.

Энергия тапшылығы және отын ресурстарының шектеулілігі барлық өсіп келе жатқан өткір энергияның дәстүрлі емес, баламалы көздеріне көшудің шарасыздығын көрсетеді.

Ақмола облысында атмосфералық ауаның сапасын жақсартуға бағытталған жаңа технологияларды енгізу бойынша белгілі жұмыстар жүргізілуде.

Сандықтау ауданында өндірістің әртүрлі салаларында қолданылатын баламалы энергия көздерін пайдалану тәжірибесі бар. «Золотой Колос» ШҚ мал шаруашылығы кешенінде жеке кәсіпкер Т. И. Часовитина биогаз қондырғысы енгізілді. Биореактор технологиясының бірегейлігі жануарлардың экскременттерін өңдеу болып табылады, нәтижесінде биогаз (метан) негізінде отын түзіледі. Биогаз қосымша отын ретінде парник шаруашылығын жылыту үшін қолданылады. Биогаз өндірісі атмосфераға метанның шығарылуын төмендетуге және қатты отын мен электр энергиясын пайдаланудан бас тартуға мүмкіндік береді.

«Жабай» ЖШС бұрын дизель отынында жұмыс істеген газ отынына ауыстыра отырып, астық кептіргішін қайта жаңартуды жүргізді. Астықты кептіру үшін газды қолдану қымбат дизель отынын үнемдеуге мүмкіндік берді, экономикалық тиімділік 13,0 млн.теңгені құрады, сондай-ақ атмосфераға ластаушы заттардың шығарылу көлемі 30 тоннаға дейін төмендеді.

Өңірде іске асырылып жатқан барлық жобалар инновациялық және бәсекеге қабілеттілік критерийлеріне сәйкес келеді, өнеркәсіптік өндіріс көлемін тұрақты арттыруға негіз болады.

Ауа қорғау тазарту құрылыстарының сапасын жақсарту Щучинск қаласындағы «Луцк» ЖШС кәсіпорнында қазандықта шаң тазарту жабдығы орнатылған. Сондай-ақ, «Гефест» ЖШС кәсіпорнында бар батареялық циклондарды жаңа ЦН-15-ке ауыстыру жүргізілуде. «Көкшетау Жылу» ШЖҚ МКК қазандығында электр сүзгілеріне ағымдағы жөндеу жүргізілді. «RG Gold» ЖШС (Бурабай ауданы) Шаң-газ тазарту қондырғыларын пайдалануға беру, жөндеу бойынша бірқатар іс-шаралар өткізді. «СГХК» ЖШС (Степногорск қ.) Кен дайындау учаскесіндегі шаң тұту қондырғыларына жөндеу жүргізілді. «Степногорск ЖЭО» ЖШС кәсіпорнында (Энергетикалық қазандық агрегаттарындағы Шаң-газ тазартқыш қондырғыларына жөндеу жүргізілді, сондай-ақ су жылыту қазандық агрегатының күл ұстағыш қондырғысына және вакуумды-аспирациялық қондырғылардың жабдықтарына жөндеу жүргізілді. ШЖҚ «Көкшетау Су Арнасы» МКК биологиялық тазарту станциясындағы технологиялық жабдықтарға жөндеу жүргізді.

Ақмола облысының кәсіпорындарында барлық жерде шаң-газ ұстағыш жабдықтарға тұрақты жөндеу жүргізіледі.

Су ресурстарының ластануы және ластаушы заттардың сарқынды сулармен төгілуі

Ақмола облысы Орталық Қазақстанның солтүстік бөлігінде орналасқан. облыстың жалпы ауданы 14 622 мың га құрайды, олардың 446,8 мың га-су беті, яғни жалпы алаңның 3%.

Ақмола облысының аумағында барлығы 2200 уақытша суағар, 552 көл, 40 су қоймасы, 6 қазаншұңқыр, 11 Қопан, 57 бөгет бар.

Табиғи су экожүйелері биологиялық өнімділігі бойынша әртүрлі – Тұщы су фаунасынан ащы-тұзды суға дейін. Облыс аумағында көлдердің биоценозы басым.

140 көл-ірі, қалған ұсақ, айналарының ауданы 100 га - дан кем, 96%-тұщы сулы, ихтиофаунасы бар (мөңке, алабұға, шабақ, оңғақ, сазан, рипус, шортан, пеляд, табан, тұқы, көксерке, торта, нәлім, Аққайын), 10% - тұздалған. Көлдердің 1/3 бөлігі су пайдаланушыларға бекітілген.

Ең ірі көл-Теңіз көлі. Су айнасының ауданы 92400 га, тұзды көл. Тағы бір ірі көл – Қорғалжын көлі, су айнасының ауданы – 33 000 га, тұзды көл. Орташа тереңдігі 1,5 м аспайды.

Ақмола облысының шегінде ең ірі өзендер Есіл, Жабай, Селеті, Нұра, Шағалалы, Қылшақты, Терісаққан болып табылады.

Облыстың негізгі су артериясы Есіл өзені болып табылады, солтүстігінде Көкшетау биіктігінен, ал оңтүстігінде Ұлытау тауының сілемінен ағатын бірқатар ірі ағындары бар. Сыртқы ағысы бар Есіл өзенінің бассейніне Ақмола облысы ауданының жартысынан астамы жатады. Тағы бір ірі өзен Нұра өзені болып табылады. Өзен сағасында 90% қамтамасыз етілген жағдайда ағынның жылдық көлемі жылына 66400 мың м3 құрайды. Облыстың солтүстік бөлігінде Шағалалы өзені орналасқан, облыс орталығының негізгі су көзі – Көкшетау қаласы. Облыс аумағы бойынша өзеннің ұзындығы 144 км, ағынның орташа жылдық көлемі жылына 40770 мың м3 құрайды. Қалған өзендердің ұзындығы аз, олардың бір бөлігі жазда ыстық айларда кебеді.

Облыста кепілді сумен қамтамасыз ету үшін бар 40 су қоймасының Есіл, Селеті, Шағалалы өзендерінің ағыстары үш су қоймасымен реттелген:

Астана су қоймасы: толық көлемі 410 млн. м3, Астана қаласын сумен жабдықтауға, ауыл шаруашылығының суармалы егіншілігіне, сондай-ақ Есіл өзенінің арнасын санитарлық сауықтыруға арналған;

Сілеті су қоймасы 1966 жылдан бастап жұмыс істейді, су қоймасының толық көлемі 230 млн. м3, Халықты, Степногорск қаласы мен Заводской кентінің өнеркәсіптік және әлеуметтік объектілерін сумен жабдықтау үшін су алу жүзеге асырылады;

Шағалалы су қоймасы толық көлемде 28 млн.м3 құрайды. Пайдалану мақсаты – Көкшетау қаласын орталықтандырылған шаруашылық – ауыз сумен жабдықтау, суару, Қопа көлін қоректендіру.

1.5-кесте

төгінділердің нақты көлемі туралы ақпарат есепті кезеңдегі өткен жылғы
Өнеркәсіптік төгінділер су бұру көлемі мың м3 5 700,0 6 210,0
Ластаушы заттардың көлемі мың тонна 11,4 12,0
Шаруашылық-тұрмыстық ағынды сулар су бұру көлемі мың м3 3 312,0 5 825,2
Ластаушы заттардың көлемі мың тонна 16,2 23,4
Авариялық және рұқсат етілмеген төгінділер су бұру көлемі мың м3 - -
Ластаушы заттардың көлемі мың тонна - -
Барлығы (жоғарыда санамаланған барлық төгінділер) су бұру көлемі мың м3 9 012,0 12 035,2
Ластаушы заттардың көлемі мың тонна 27,6 36,2

Сарқынды суларды төгу көлемінің және ластаушы заттар көлемінің төмендеуі шаруашылық-тұрмыстық сарқынды суларды өндіру көлемінің және су бұру көлемінің азаюына байланысты («Шантобеэнергокешен» ЖШС кенішінің жабылуы, Степногорск қаласы кәсіпорындарының төгінділер көлемінің төмендеуі).

Ақмола облысында өзен жүйелері өте аз және олар негізінен орман және орманды дала аймағында шоғырланған. Дала аймағына тән көлдер негізінен тұзды.

Жер ресурстарын ластау

1.8 кесте

Жер учаскелері, мың га
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11
Ауыл шаруашылық мақсаты елді мекендер жерлері өнеркәсіп жерлері және басқа да ерекше қорғалатын табиғи аумақтар орман қоры су қоры запастағы жерлер мұнай өнімдерімен ластанған объектілер құрылысы кезінде бұзылған қалпына келтірілді барлық жерлер
10782,2 1325,4 144,9 472,2 573,8 199,4 1122,8 0 1,2(Астана қ. мұқтаждығы үшін пайдаланылатын жерлер) жыл соңына дейін жоспарланды 14621,9

Ластанудың нәтижесінде айналымнан шығарылған жердің жалпы көлемі-0 мың га құрайды:

- қалпына келтірілуге жатпайтын жерлер, мың га – 0;

- 2018 жылдың 1-жартыжылдығында қайта құнарландырылған жерлердің көлемі – 0 га.

- ластанған жер көлемі, мың га – 0;

- шөлейттену алаңы, мың га – 0.

- соның ішінде ірі кәсіпорындар бойынша қалпына келтірілген жерлердің көлемі – 0 га құрады.

Қалдықтарды, оның ішінде құрамында сынап бар, медициналық қалдықтар мен қосымша қалдықтарды қайта өңдеу бойынша бизнесті дамыту Ақмола облысында қатты-тұрмыстық қалдықтарды бөлек жинаумен айналысатын 4 кәсіпорын жұмыс істейді: Көкшетау қ.орналасқан «LSKokshetau» ЖШС, Бурабай ауданы Щучинск қ. орналасқан «Эко-Сервис Бурабай» ЖШС, Бурабай ауданы Щучинск қ. орналасқан «ЭкопромБурабай» ЖШС, Целиноград ауданы Қабанбай батыр а. орналасқан «Баян» ЖК.

«LSKokshetau» ЖШС мүдделі тұлғаларға одан әрі іске асыру үшін екінші шикізатты жинауды жүзеге асырады. 2019 жылдың 1 - жарты жылдығында кәсіпорын 35 шарт жасасты. Қоқыс жинау үшін
30 контейнер орнатылды. Екінші шикізаттың негізгі көлемі облыс кәсіпорындарынан, ұйымдарынан келіп түседі. Жиналған екінші шикізаттың көлемі 1744,14 тоннаны құрады, оның ішінде: макулатура, картон – 971,74 тонна, пластмасса қалдықтары – 143,61 тонна, полиэтилен қалдықтары – 154,2 тонна, шыны – 471,12 тонна.

«Эко Сервис Бурабай» ЖШС екінші шикізатты жинауды жүзеге асырады. Кәсіпорын 2019 жылдың 1-жартыжылдығында 159 келісім-шарт жасасты. Қоқыс жинау үшін 143 контейнер орнатылды. Жиналған ҚТҚ көлемі 713 м3 құрады. Екінші шикізат нығыздалып, «LS Kokshetau» ЖШС-не беріледі.

«Экопром Бурабай» ЖШС қалдықтарды қабылдауды, сұрыптауды, екінші шикізатты престеуді және сатуды жүзеге асырады. 2019 жылдың
1-жартыжылдығында кәсіпорын 6 шарт жасады, 2520 м3 ҚТҚ қайта өңделді және сұрыпталды.

«Баян» ЖК мүдделі тұлғаларға әрі қарай іске асыру үшін екінші шикізатты жинауды жүзеге асырады. Кәсіпорын 2019 жылдың
1-жартыжылдығында 863 шарт жасасты. Жиналған екінші шикізаттың көлемі 289,60 тоннаны құрады, оның ішінде: макулатура, картон – 131тонн, пластмасса қалдықтары – 41,1 тонна, полиэтилен қалдықтары-38,2 тонна, шыны – 29 тонна, ағаш – 43,2 тонна, металл – 7,1 тонна, қалдықтар бөгде ұйымдарға қайта өңдеуге берілді.

Құрылған күні: 29.08.2017 17:43
Жаңартылған күні: 16.09.2019 12:55
Қаралым саны: 12192