Тілдерді дамыту бойынша

Ақмола облысында «Қазақстан Республикасында тiлдердi дамыту мен қолданудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасын» iске асыру жөнiндегi 2017-2019 жылдарға арналған iс-шаралар жоспарының орындалуы туралы ақпарат

Мемлекеттiк бағдарламаның 3-кезеңiне, яғни 2017-2019 жылдарға арналған облыстық iс-шаралар жоспары облыс әкiмдiгiнiң 10.03.2017

№А-3/78 қаулысымен бекiтiлдi. Аталмыш жоспарда белгiленген 4 негiзгi бағыт бойынша 2018 жылы төмендегiдей iстер атқарылды:

I бағыт. Мемлекеттiк тiлдi меңгеру.

Нысаналы индикатор:

Облыстағы мемлекеттiк тiлдi меңгерген ересек тұрғындардың үлесi жоспар бойынша 2017 жылы — 70%, 2018 жылы — 74%, 2019 жылы — 78%.

Ақмола облысының аумақтарын дамыту бағдарламасына сәйкес, 2018 жылдың соңында бұл көрсеткiш 75,7%-ды құрады, жоспарға қол жеткiзiлдi.

Бiлiм саласы.

Мектепке дейiнгi мекемелер. Бүгiнде облыста 612 мектепке дейiнгi мекеме бар (238 балабақша, 374 шағын орталық). 238 балабақшаның

88-i қазақ тiлдi, 122-сi аралас тiлдi, 28-i орыс тiлдi балабақшалар. Шағын орталықтардың 179-ы қазақ тiлiнде, 39-ы аралас тiлде, 156-сы орыс тiлiнде бiлiм бередi. Оларда жалпы саны 37640 бүлдiршiн оқиды, оның 23819-i (63,2%) қазақ тiлiнде тәрбиеленедi.

Орта мектептер. Биыл облыс бойынша 560 орта мектеп бар, оның iшiнде қазақ мектептерi — 159, аралас мектептер — 217, орыс мектептерi — 184. Оқушылардың жалпы саны — 121521, оның 58393-i, яғни 48%-ы қазақ сыныптарында оқиды. Соңғы үш жылда қазақ сыныптарында оқитын балалар санының динамикасы: 2015 жылы — 47%, 2016 жылы — 47,6%, 2017-18 жылдары — 48%;

Колледждер. Қазiр облыста 37 колледж бар (қазақ тiлдi — 2, аралас тiлдi — 27, орыс тiлдi — 8). Оларда оқитын 21351 студенттiң 6232-i, яғни 29,1%-ы қазақ тiлiнде бiлiм алуда.

Тiлдердi оқыту орталықтары. Қазiр облыс бойынша 20 орталық жұмыс iстейдi (17 аудандық, 2 қалалық және облыстық орталық). Олардың барлығында мемлекеттiк тiл үйретiледi, 18-де қазақ тiлiмен қатар ағылшын тiлi үйретiледi. 2017-2018 оқу жылында мемлекеттiк және ағылшын тiлдерiн оқитындар саны — 5320 тыңдаушы, соның iшiнде мемлекеттiк тiлдi 4761 тыңдаушы оқуда.

II бағыт. Мемлекеттiк тiлдi көпшiлiктiң қолдануына қол жеткiзу және оның пайдаланылу аясын кеңейту.

Нысаналы индикатор:

мемлекеттiк бұқаралық ақпарат құралдарындағы қазақ тiлiндегi контенттiң үлесiн жоспар бойынша 2017 жылы — 70%, 2018 жылы — 75%, 2019 жылы — 80%;

БАҚ мониторингi.

Облыста 94 бұқаралық ақпарат құралдары бар. Оның 15-i таза қазақ тiлдi, 28-i аралас тiлдi, 31-i орыс тiлдi, 20-сы қазақ, орыс және ағылшын тiлдерiнде. Тұрақты түрде ашылған 35 айдар мемлекеттiк тiлдi насихаттауға бағытталған. 2018 жылы тiл саясатына қатысты 774 мақала жарияланды. Оның 531-i қазақ тiлiнде, 243-i орыс тiлiнде. Облыстық телеарнада берiлетiн барлық хабарлардың 65%-ы мемлекеттiк тiлде.

Iс-шаралар.

2018 жылы облыс аумағында 70 билборд орнатылды (11 билборд облыс орталығында, 59 билборд аудандарда).

Мемлекеттiк тiлдi оқыту мәселесi бойынша 2018 жылы Аршалы, Бурабай аудандарында және Степногорск қаласында көшпелi семинарлар, өңiрлiк орталықтардың қатысуымен онлайн режимiнде 8 семинар өткiзiлдi. Жалпы қазақ әлiпбиiн латын графикасына көшу бойынша 1000-ға тарта ақпараттық — түсiндiру шаралары өткiзiлдi.

2018 жылы тiлдердi дамыту басқармасы «Рухани жаңғырған ел болудың өзегi — мемлекеттiк тiл» атты облыстық мәжiлiсiн, «Ақмола облысындағы мемлекеттiк тiл саясатының даму барысы» атты зиялы қауым өкiлдерiмен кездесу, «Көкшетауминводы» кәсiпорынында «Қазақ тiлiн жаңғыртудың жолы — латын әлiпбиiне көшу» атты кiтаптар мен архивтiк құжаттардың көрмесi, «Аудармашы тұлғасы және аудармашылық құзыреттiлiктi қалыптастыру» атты аудармашылардың бiлiктiлiгiн арттыру семинары, Мемлекеттiк тiлдi дамыту қорымен бiрлесiп «Латын әрпiне көшу — қазақ тiлiн дамыту мен жаңғырту жолы» атты семинарлар, Зерендi ауданында «Мемлекеттiк тiл — ұлт мәртебесi» атты мәжiлiс, Ахмет Байтұрсынов атындағы оқытушылар арасындағы облыстық байқау, Абай атындағы көркем сөз оқу шеберлерiнiң байқауы, Ақмола облыстық сотының конференц-залында сот саласында қызмет атқаратын қызметкерлер үшiн «Латын графикасындағы мемлекеттiк тiл» атты онлайн режимiндегi семинар, Облыс әкiмдiгiнiң жанындағы мемлекеттiк тiл саясатын одан әрi жетiлдiру жөнiндегi жұмыс тобының екi отырысында 12 мекеме басшысы тыңдалып, Славян жазбалары және мәдениетi күнiне орай «Инновационные методы преподавания русского языка» атты дөңгелек үстел, «Мемлекеттiк тiл және бұқаралық ақпарат құралдары» облыстық конкурсы, Ақмола облысында қазақ тiлiнiң латын графикасына негiзделген жаңа емле ережелерi жобасының бастапқы сынамасы (400 адам қамтылды), «ENKI» ЖШС-нiң қызметкерлерiмен «Латын графикасындағы мемлекеттiк тiл» атты тақырыпта кездесу, Көкшетау қаласында, Ерейментау және Қорғалжын аудандарында «Қазақстанның болашағы — қазақ тiлiнде» тақырыбында республикалық семинарлар

(700 адам қамтылды), Қазақстан халқы тiлдерi күнiне арналған онкүндiк аясында бiр қатар iс-шаралар ұйымдастырылды, оған аудандар мен қалалар белсендi қатысты, «Жаңа қазақ әлiпбиiн енгiзудiң алғышарттары және емле ережелерiн көпшiлiк талқылау» тақырыбында Ақмола облысы бойынша Республикалық ақпараттық-насихаттау тобы Көкшетау қаласы және Бұланды, Ақкөл аудандарында кездесулер ұйымдастырды (Көкшетау қаласы — 350 адам, Бұланды ауданы — 250 адам, Ақкөл ауданы — 470 адам).

«Қазақ тiлi әлiпбиiн латын графикасына 2025 жылға дейiн кезең-кезеңiмен көшiру жөнiндегi iс-шаралар жоспарына» сәйкес республика бойынша латыннегiздi қазақ тiлi бойынша Жалпыхалықтық диктант Ақмола облысының барлық өңiрiнде бiр мезетте 2018 жылдың 14 қарашасында сағат 11.00 — де басталып, өткiзiлдi. Диктантты жазуға Ақмола облысы бойынша 102 521 адам қатысты (жоспар 80 мың адам).

Сондай-ақ 2018 жылы Рухани жаңғыру бағдарламасы аясында тiлдердi дамыту басқармасы облыстық телевидениемен бiрлесiп жас ақындардың қатысуымен «Ана тiлiм — ардағым» және мемлекеттiк тiлдi жетiк меңгерген өзге ұлт жастарының қатысуымен «Жетi ауыз жетелi сөз» бейнероликтерiн жасап, әлеуметтiк желiлер арқылы қалың көпшiлiкке таратылды.

III бағыт. Қазақстандықтардың тiлдiк мәдениетiн көтеру.

Нысаналы индикаторлар:

Тұрғындардың ономастикалық комиссиялардың жұмысындағы шешiм қабылдау процесiн талқылау кезiнде қоғамдық қолжетiмдiлiк пен ашықтық қағидаттарының сақталуына қанағаттанушылық дәрежесi жоспар бойынша 2017 жылы — 83%, 2018 жылы — 85%, 2019 жылы — 87%.

Көрнекi ақпараттың пайдаланылуын бақылаудың өңiрлердi қамту дәрежесi жоспар бойынша 2017 жылы — 60%, 2018 жылы — 75%, 2019 жылы — 90%.

Ономастика және көрнекi ақпарат құралдары.

Ақмола облысындағы ономастикалық жұмыстар Қазақстан Республикасы Президентi Әкiмшiлiгiнiң берген тапсырмасына сәйкес идеологиялық тұрғыдан ескiрген, қайталанатын атауларды тарихи жер-су атаулары және ұлттық танымға жақын дәстүрлi атаулармен өзгертiп, кiсi есiмдерiмен атау мәселесiне мейлiнше шектеу қойылуда.

Ақмола облысының тiлдердi дамыту басқармасы облыстың әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктерi, олардың құрамдас бөлiктерiнiң атауларына мониторинг жүргiздi.

Қазiргi уақытта Ақмола облысындағы 199 ауылдық округтiң 104-i (52%) мемлекеттiк тiлде, 609 елдi мекен атауының 337-сi (55,3%) мемлекеттiк тiлде болып табылады. 5968 көше атауының 2741-i (45,9%) мемлекеттiк тiлде аталады.

Мониторинг жүргiзу барысында 83 ауылдық округ, 242 елдi мекен және 623 көшенiң идеологиялық тұрғыдан ескiрген атаулар екендiгi анықталды.

Ағымдағы жылы облыс көлемiнде 23 елдi мекен мен 696 көшенiң атауы жаңартылды. Оның — 68 көшесi мен 1 шағын ауданы Көкшетау қаласына тиесiлi болып табылады.

Биыл облыстағы 15-Ленин көшесi, 9-Комсомольская көшесi, 7-Советская көшесi, тiптi ел-елдегi Чапаев, Пугачев, Ворошилов, Буденный, Маркс, Энгельс көшелерi де ұлттық танымға жақын атаулармен жаңартылып, Малотимофеевка, Антоновка, Красноярка, Максимовка, Красный горняк сияқты елдi мекендердiң тарихи атаулары қайтарылды.

Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2018 жылғы 23 қарашадағы № 785 қаулысымен «№ 3 Аршалы орта мектебi» мемлекеттiк мекемесiне белгiлi қоғам қайраткерi Жұмабек Тәшеновтың есiмi берiлдi.

Ономастикалық жұмыста ашықтық қағидаттарын ұстана отырып, дәлелдi де дұрыс ұйымдастырылған ақпараттық-танымдық жұмыстар жүргiзу арқылы қоғамда оң пiкiр қалыптастыруға баса назар аударылады. Идеологиялық тұрғыдан ескiрген әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктер мен олардың құрамдас бөлiктерiн қайта атаудың маңыздылығы туралы бұқаралық ақпарат құралдарында, әлеуметтiк желiлерде ақпараттық-түсiндiру жұмыстары белсендi жүргiзiлуде. Осы жайлы жыл басынан берi өңiрдегi мерзiмдi басылымдарда жетпiске тарта мақала жарық көрдi.

Ауыл әкiмдерiмен, жергiлiктi жердегi мемлекеттiк қызметшiлер мен көзбе — көз сұхбаттасу мүмкiндiгiн беретiн Мемлекеттiк басқару академиясының Ақмола облысы бойынша филиалында «Ономастиканың өзектi мәселелерi» тақыбында дәрiстер де тұрақты түрде оқылады.

Кәсiпкерлiк қызметтi реттеудi жетiлдiру мәселелерi бойынша 2018 жылғы 24 мамырдағы (№ 156-VI) Қазақстан Республикасы Заңының негiзiнде енгiзiлген өзгерiстер мен толықтыруларға байланысты, облыстық атқарушы органдардың құзыретiнен деректемелер мен көрнекi ақпаратты орналастыру бөлiгiнде Қазақстан Республикасының тiл туралы заңнамасының сақталуын бақылауды жүзеге асыру мәселесi алынып тасталды.

Дегенмен, Ақмола облысында көрнекi ақпараттың пайдаланылуын бақылаудың өңiрлердi қамту дәрежесi нәтижелi көрсеткiшке қол жеткiзу мақсатында Ақмола облысының тiлдердi дамыту басқармасы Facebook, Instagram әлеуметтiк желiлерiнде және WhatsApp мессенджерiнде «Жарнамаға жайбарақат қарама!» атты акция жариялап, «Қазақстан Республикасының Тiл туралы» Заңының талаптарын бұзған және мемлекеттiк тiлде сауатсыз жазылған жарнамалар мен көрнекi ақпараттарды түзету жұмыстарын жүргiздi.

2018 жылы WhatsApp мессенджерi арқылы қате жазылған көрнекiлiктер жөнiнде 36 өтiнiш келiп түстi. Барлық заңбұзушылықтар түзетiлдi. Осы бағыттағы жұмыс жалғасуда.

Iс жүргiзу.

Мемлекеттiк органдардан қазақ тiлiнде шығатын iс қағаздардың үлесi: 2018 жылдың желтоқсан айы бойынша 98,5%-ды құрады;

Тексерiс мәселесi. Ақмола облысы тiлдердi дамыту басқармасының «Қазақстан Республикасындағы тiл туралы» Қазақстан Республикасы Заңының орындалуын қадағалауға бағытталған тексерiс жұмыстары Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрiнiң 2016 жылғы 28 қаңтардағы № 20 және Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрiнiң 2016 жылғы 9 ақпандағы № 65 «Қазақстан Республикасының тiл туралы заңнамаларын қолдану саласындағы тәуекел дәрежесiн бағалау өлшемшарттары және тексеру парағын бекiту туралы» бiрлескен бұйрықтарына түзетулер енгiзiлуiне байланысты 2016 жылғы желтоқсан айынан бастап тоқтап тұр.

IV бағыт. Қазақстандағы лингвистикалық капиталды дамыту.

Нысаналы индикаторлар:

Облыстағы орыс тiлiн меңгерген ересек тұрғындардың үлесi жоспар бойынша 2018 жылы — 83,6%, 2020 жылы — 84,3%.

Облыстағы үш тiлдi (мемлекеттiк, орыс және ағылшын) меңгерген тұрғындардың үлесi жоспар бойынша 2018 жылы — 5%, 2019 жылы — 5,5%.

Облыстағы ағылшын тiлiн меңгерген тұрғындардың үлесi жоспар бойынша 2018 жылы — 8%, 2019 жылы — 9%.

Этно-мәдени бiрлестiктер жанындағы қазақ және ана тiлдерiн оқытатын курстармен қамтылған этностардың үлесi жоспар бойынша 2018 жылы — 26%, 2019 жылы — 27%.

Ақмола облысының аумақтарын дамыту бағдарламасына сәйкес облыстағы үш тiлдi (мемлекеттiк, орыс және ағылшын) меңгерген тұрғындардың үлесi 2018 жылдың желтоқсан айы бойынша 5,1% құрады, ал облыстағы ағылшын тiлiн меңгерген тұрғындардың үлесi 8,2% құрады, яғни жоспарға қол жеткiзiлдi.

Ана тiлдерiн оқыту. Облысымызда 53 этно-мәдени бiрлестiк бар, әрбiр ұлт өкiлiнiң өз туған тiлiн оқуы үшiн барлық жағдай жасалған. «Шаңырақ» тiлдердi оқыту мектебiнде 9 тiл, яғни қазақ, орыс, поляк, немiс, кәрiс, татар, армян, чуваш, ингуш тiлдерiнен мектеп оқушыларына дәрiс берiледi. Әрбiр топқа ана тiлi, қазақ тiлi және елтану пәндерiнен сабақ берiледi. 2018-2019 оқу жылына 9 топқа 200 оқушы қабылданды. Сондай-ақ, Бурабай ауданында немiс тiлi, Сандықтау ауданында немiс және шешен тiлдерi үйретiлсе, Степногорск қаласы, Қорғалжын және Жарқайың аудандарында этнос өкiлдерiне қазақ тiлiнен дәрiс берiледi.

Құрылған күні: 19.10.2015 12:59
Жаңартылған күні: 28.12.2018 11:03
Қаралым саны: 6353
Қонақтарға арналған ақпарат
Инвесторлар үшін Call-Center
+7 (708) 717-17-75

Қаз Рус Eng